Pengenalan
Pengantaraan - itulah perkataan yang lazim di Mahkamah pada masa ini. Mahkamah dan peguam sering membicarakannya. Namun soalan yang timbul ialah: Apakah Pengantaraan - atau, lebih tepat, Bagaimana Pengantaraan sepatutnya diamalkan?
Walaupun Mahkamah sedang berusaha memahami konsep Pengantaraan melalui kursus sendiri, bengkel pengantaraan bersama Badan Peguam, dan Arahan Amalan, kertas ini bertujuan memberi pencerahan kepada peguam dan pembaca tentang bagaimana Pengantaraan sepatutnya diamalkan.
Pengantaraan ialah proses untuk membantu pihak-pihak berkomunikasi secara langsung antara satu sama lain, kerana setelah pertikaian timbul, halangan sering dibina. Litigan tidak lagi bercakap antara satu sama lain. Mereka bercakap melalui peguam mereka. Apabila ini berlaku, perbincangan lebih kepada hak, undang-undang, dan fakta.
Namun, Pengantaraan ialah proses untuk membantu pihak-pihak berkomunikasi secara langsung antara satu sama lain - dan untuk membantu pihak-pihak meneroka kemungkinan.
Kertas ini secara ringkas menonjolkan proses Pengantaraan. Ia bukan pengganti kursus pengantaraan, dan bukan panduan lengkap. Ia bertujuan menonjolkan proses Pengantaraan secara ringkas.
Proses Pengantaraan bermula seperti berikut.
Proses Pengantaraan
A. Penyataan Pembukaan Pengantara
Seorang Pengantara akan mula-mula memperkenalkan dirinya kepada kedua-dua pihak. Beliau kemudian akan mengucapkan terima kasih kepada pihak-pihak kerana menghadiri Pengantaraan. Selepas itu beliau akan memaklumkan perkara berikut:
- Pengantaraan adalah secara sukarela;
- Pengantara akan bersikap tidak berat sebelah;
- beliau bukan di situ untuk menghakimi watak atau moral seseorang, atau merit masing-masing kes mereka. Beliau di situ semata-mata untuk meneroka kemungkinan;
- apa sahaja yang dikatakan oleh pihak-pihak adalah sepenuhnya sulit dan tidak akan digunakan di Mahkamah;
- tiada soalan undang-undang atau keterangan akan dikemukakan;
- beliau akan bertanya tentang kuasa pihak-pihak - sama ada mereka mampu membuat keputusan sendiri, sama ada mereka mempunyai mandat daripada pengurusan, atau sama ada mereka perlu berunding dengan Lembaga Pengarah atau penasihat guaman mereka;
- Pengantara akan memberitahu pihak-pihak supaya berasa selesa;
- tiada kewajipan kepada sesiapa. Ini, bagaimanapun, adalah mesyuarat mereka;
- akan ada keadilan mutlak;
- Pengantara akan menyatakan beberapa peraturan asas. Beliau akan memaklumkan kedua-dua pihak bahawa setiap pihak akan diberi masa untuk menyatakan pandangan mereka;
- jika ada gangguan oleh mana-mana pihak, Pengantara akan memaklumkan mereka supaya menulisnya dan menyatakan pandangan mereka apabila tiba giliran mereka untuk bercakap.
B. Pandangan Pihak & Isu yang Dibangkitkan
Selepas memberi Penyataan Pembukaan, Pengantara kemudian akan menjemput salah satu pihak untuk bercakap. Katakan Plaintif memutuskan untuk bercakap dahulu.
Pada kebanyakan kesempatan dalam sesi pertama, Plaintif akan menyatakan haknya dan apa yang beliau berhak. Kebanyakan masa beliau akan mengatakan bahawa beliau mempunyai keterangan untuk menyokong kesnya dan peguamnya telah memberitahu bahawa beliau mempunyai kes yang baik.
Seorang Pengantara yang baik akan memujuk pihak itu supaya tidak merujuk kepada keterangan. Sebaliknya, Pengantara akan menggalakkan pihak itu bercakap lebih lanjut. Lagipun, Pengantaraan ialah proses untuk memudahkan penyelesaian melalui perbincangan, cadangan, dan penerokaan kemungkinan.
Pada masa ini, Pengantara akan cuba mengenal pasti isu Plaintif. Pengantara akan cuba menyoal dengan soalan positif tertentu tanpa terlalu banyak mengganggu Plaintif.
Selepas Plaintif bercakap, Pengantara kemudian akan beralih kepada Defendan untuk bercakap.
Defendan biasanya akan melalui minda yang sama. Defendan akan menyatakan faktanya, menuduh Plaintif menyebabkan pertikaian, dan Defendan juga akan bercakap tentang keterangan.
Sekali lagi, seorang Pengantara yang baik akan memujuk pihak itu supaya tidak merujuk kepada keterangan. Pengantara akan menggalakkan pihak itu bercakap lebih lanjut.
Selepas Defendan bercakap, Pengantara kemudian akan menonjolkan isu-isu dengan persetujuan kedua-dua pihak. Pengantara akan menonjolkan isu menggunakan kata-kata neutral supaya pihak-pihak tidak tersinggung atau tidak selesa - dan supaya pihak-pihak tidak berasa bahawa Pengantara berat sebelah kepada satu pihak.
Selepas menonjolkan isu-isu, Pengantara kemudian akan menjemput satu pihak untuk bercakap mengenai isu-isu tersebut. Katakan Plaintif memutuskan untuk bercakap dahulu mengenai isu-isu itu.
Pengantara akan mendengar dengan teliti dan mengemukakan soalan tertentu, sekali lagi tanpa terlalu banyak mengganggu. Seorang Pengantara juga akan cuba mengemukakan soalan yang mengakui sumbangan Defendan.
Dengan cara ini, halangan permusuhan akan perlahan-lahan runtuh - kerana setelah awalnya menyalahkan segala-galanya kepada Defendan, Plaintif kini telah mengakui beberapa sumbangan baik Defendan. Dengan cara ini juga, Defendan yang mendengar akan menghargai pengakuan baik Plaintif, yang mungkin seterusnya menyebabkan Defendan mengambil sikap kurang menentang apabila tiba giliran Defendan untuk bercakap mengenai isu-isu tersebut.
Selepas Plaintif bercakap mengenai isu-isu, Defendan kemudian akan bercakap mengenai isu-isu tersebut.
Sekali lagi, seorang Pengantara yang baik akan mendengar dengan teliti dan menyoal soalan tertentu, tanpa terlalu banyak mengganggu. Seorang Pengantara juga akan cuba mengemukakan soalan kepada Defendan yang mengakui sumbangan baik Plaintif - yang seterusnya, sekali lagi, akan perlahan-lahan meruntuhkan halangan dan mendekati penyelesaian.
Selepas kedua-dua pihak bercakap mengenai isu-isu, Pengantara kemudian akan mempunyai idea yang baik tentang keperluan sebenar pihak-pihak. Seorang Pengantara yang baik kemudian akan meneroka kemungkinan penyelesaian. Jika penyelesaian dicapai, itu adalah baik.
Namun kadangkala ia tidak semudah itu. Usaha yang lebih besar diperlukan.
Kadangkala, walaupun selepas pihak-pihak menyatakan pandangan dan membincangkan isu-isu, sesetengah pihak enggan atau tidak selesa membangkitkan isu tertentu di hadapan pihak yang satu lagi.
Jika ini berlaku, Pengantara akan mengadakan sesi berasingan dengan setiap pihak.
C. Sesi Berasingan
Pengantara akan memaklumkan kedua-dua pihak bahawa mungkin sudah tiba masanya yang sesuai untuk mengadakan sesi berasingan dengan setiap pihak.
Sebelum mengadakan sesi berasingan, Pengantara akan memaklumkan kedua-dua pihak perkara berikut:
- walaupun dalam sesi berasingan ini, beliau akan bersikap tidak berat sebelah;
- kerahsiaan sepenuhnya akan kekal pada setiap masa;
- had masa akan ditetapkan bagi setiap sesi berasingan dengan setiap pihak supaya pihak-pihak berasa bahawa Pengantara adil kepada kedua-dua pihak.
Seorang Pengantara yang baik akan mengiringi, katakan, Defendan ke bilik bersebelahan atau bilik persidangan dan akan membuatnya berasa selesa - dan akan datang menemuinya selepas beliau mengadakan sesi berasingan dengan Plaintif.
Selepas itu Pengantara akan mengadakan sesi berasingan dengan Plaintif. Semasa sesi berasingan ini, seorang Pengantara yang baik akan bertanya kepada Plaintif apakah isu sebenar yang dicari oleh Plaintif - atau apakah satu perkara yang dicari oleh Plaintif.
Plaintif kemudian akan menyatakan pandangannya. Pada masa ini, Plaintif mungkin membangkitkan isu tertentu yang beliau tidak selesa bangkitkan sebelum ini apabila Defendan hadir.
Seorang Pengantara kemudian akan bertanya kepada Plaintif sama ada Plaintif kemudian mahu menyatakannya secara langsung kepada Defendan, atau sama ada, dengan kebenaran Plaintif, Pengantara boleh menyampaikan pandangan Plaintif kepada Defendan apabila Pengantara mengadakan sesi berasingan dengan Defendan.
Selepas Pengantara mengadakan sesi berasingan dengan Plaintif, Pengantara kemudian akan mengiringi Plaintif ke bilik bersebelahan atau bilik persidangan dengan jaminan kerahsiaan, ketidakberpihakan, dan masa yang sama seperti yang beliau berikan sebelum ini kepada Defendan.
Pengantara kemudian akan mengadakan sesi berasingan dengan Defendan. Pengantara akan melalui proses yang sama - contohnya, Pengantara akan menyoal dan bertanya kepada Defendan apakah isu sebenar yang dicari oleh Defendan - atau apakah satu perkara yang dicari oleh Defendan.
Selepas Pengantara mengadakan sesi berasingan dengan Defendan, beliau kemudian akan menjemput Plaintif kembali ke mesyuarat.
D. Sesi Bersama
Semasa Sesi Bersama ini, Pengantara kemudian akan menyatakan kepada satu pihak apa-apa isu, keperluan, atau sumbangan yang dibenarkan oleh pihak yang satu lagi untuk dikatakan oleh Pengantara.
Kadangkala, sesuatu pihak mahu menyatakannya secara langsung kepada pihak yang satu lagi. Ini adalah kemajuan yang baik. Terdapat lebih banyak komunikasi langsung antara pihak-pihak. Lebih banyak pengakuan terhadap sumbangan baik mereka. Dengan cara ini, kemungkinan penyelesaian adalah lebih besar.
Selepas itu, jika penyelesaian dicapai, itu adalah baik.
Namun, jika penyelesaian masih belum dicapai, ia tetap merupakan proses yang berjaya - kerana sekurang-kurangnya Pengantara berjaya membuat pihak-pihak bercakap antara satu sama lain semasa pengantaraan, berbanding apabila pihak-pihak langsung tidak bercakap sebelum proses pengantaraan bermula.
Pada pandangan penulis ini, itulah secara ringkas bagaimana proses Pengantaraan sepatutnya berlaku.
Renungan Penutup
Ingat - Pengantaraan bukan proses mencari situasi 'menang-menang'. Sebaliknya, ia adalah sesuatu yang pihak-pihak boleh terima dan hidup dengannya.
Peguambela & Peguamcara
Pengantara Bertauliah